बुधवारी प्रसिद्ध झालेल्या शिकागो विद्यापीठाच्या अभ्यासानुसार, सामान्य वर्षाच्या तुलनेत प्रचलित “सुपर अल निनो” मुळे पुढील सहा महिन्यांत भारतातील 15,800 (± 1,600) अधिक उष्मा-संबंधित मृत्यूंसह सुमारे 451,000 अतिरिक्त मृत्यूंचा जागतिक स्तरावर अंदाज आहे.
“भारतासाठी, त्यापैकी जवळपास निम्मे मृत्यू फक्त तीन महिन्यांत होतात – डिसेंबर ते फेब्रुवारी. भारताच्या उन्हाळ्यात हे मृत्यू वाढतच जातील असा अंदाज असल्याने, तेथे थांबण्याची अपेक्षा नाही,” असे अभ्यासात म्हटले आहे, जे निर्णय घेणाऱ्यांना जीव वाचवण्यासाठी आपत्कालीन कृती करण्याची परवानगी देतात.
कमकुवत व्यापारी वाऱ्यांमुळे एल निनो, पूर्व पॅसिफिकमध्ये दर दोन ते सात वर्षांनी समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान नियमितपणे वाढते. हे 12 महिन्यांपर्यंत टिकू शकते आणि पाऊस आणि तापमानाच्या नमुन्यांवर परिणाम करू शकते. जागतिक हवामान संघटनेने चेतावणी दिली आहे की या वर्षीचा एल निनो देखरेख सुरू झाल्यापासून आणि अक्षरशः चार्ट बंद झाल्यापासून कोणत्याही गोष्टीपेक्षा मजबूत असू शकतो.
आपत्कालीन प्रतिसाद आवश्यक आहे
युनिव्हर्सिटी ऑफ शिकागोच्या क्लायमेट इम्पॅक्ट लॅबच्या अभ्यासात असे म्हटले आहे की आपत्कालीन प्रतिसाद आणि उच्च-प्राधान्य असलेल्या प्रदेशांना लवचिकतेचे प्रयत्न निर्देशित करणे संभाव्यपणे हजारो मृत्यू टाळू शकतात. त्यात उष्णतेचे इशारे, असुरक्षित लोकसंख्येपर्यंत आरोग्य पोहोचणे, कूलिंग सेंटर्स आणि हायड्रेशन स्टेशन, कामगार संरक्षण आणि विस्तारित आरोग्य यंत्रणेची क्षमता यासारखे प्रयत्न सुचवले आहेत.
जूनमध्ये सुरू झालेल्या एल निनोमुळे आणि उत्तर गोलार्ध वसंत ऋतुपर्यंत टिकून राहण्याची अपेक्षा असल्यामुळे येत्या काही महिन्यांत जागतिक जमिनीचे तापमान सामान्यपेक्षा 1.2°C अधिक असेल असे या अभ्यासात आढळून आले आहे.
त्यात म्हटले आहे की विसंगतपणे उबदार परिस्थिती उच्च तापमानाच्या हवामानातील बदलासारखी असावी ज्याचा भविष्यात 20 वर्षे वितरीत होण्याचा अंदाज आहे आणि सामान्य वर्षात अपेक्षेपेक्षा 44% जास्त गरम दिवस असावेत.
मूल्यमापन डेटा उद्धृत केला आहे आणि 451,000 अतिरिक्त मृत्यूंचा अंदाज लावला आहे ज्याचा विशेषत: ग्लोबल साउथवर परिणाम होईल, सप्टेंबर 2026 ते फेब्रुवारी 2027 या कालावधीत हवामान शमनाची गरज अधोरेखित होईल.
“एकट्या एल निनोच्या पहिल्या सहामाहीत 451,000 मृत्यू होण्याचा अंदाज आहे, जे अलीकडील नेपाळच्या फ्लॅश फ्लॅश पुरामुळे मृत किंवा बेपत्ता असल्याचे मानले जात असलेल्या 6,800 लोकांपेक्षा 65 पट जास्त आहेत,” असे अभ्यासात म्हटले आहे.
26 ऑगस्ट रोजी चीन-नेपाळ सीमेवरील गेइरोंग बंदर उद्ध्वस्त झाले आणि नेपाळच्या त्रिशूली नदीच्या 72 किमी पट्ट्यातील डझनभर वस्त्यांना अचानक पूर आला.
या अभ्यासात असे क्षेत्र ओळखले गेले जेथे सर्वाधिक मृत्यू होण्याचा अंदाज आहे. तात्काळ कृती जीव वाचवण्याची सर्वात मोठी संधी देऊ शकतात हे सूचित केले.
पुढील सहा महिन्यांत, अहवालात आफ्रिकेच्या साहेल प्रदेशात (नायजेरिया, सुदान, नायजर आणि चाड) 31,400 एकट्या नायजेरियामध्ये 66,800 अतिरिक्त मृत्यूंचा अंदाज आहे. आग्नेय आशिया (फिलीपिन्स, व्हिएतनाम, थायलंड आणि कंबोडिया) मध्ये अतिरिक्त 19,400 मृत्यू होण्याची शक्यता आहे. इंडोनेशियामध्ये, 19,300 अतिरिक्त मृत्यूंचा अंदाज आहे. दक्षिण अमेरिकेत ब्राझीलला सर्वाधिक फटका बसेल, एल निनोच्या उष्णतेमुळे 13,300 मृत्यू होण्याची शक्यता आहे.
क्लायमेट इम्पॅक्ट लॅबचे सह-संस्थापक मायकेल ग्रीनस्टोन म्हणाले की ते पिकांवर तापमानाच्या परिणामांचा अंदाज लावू शकले आहेत आणि आता सर्वात वाईट परिणाम – मृत्यूवर त्यांचा परिणाम सांगू शकतात. “परिणाम असा आहे की आम्ही आता अंदाज लावू शकतो की एल निनोमुळे येत्या काही महिन्यांत 451,000 लोकांचा मृत्यू होऊ शकतो,” तो म्हणाला. “हा अहवाल निर्णय घेणाऱ्यांना येत्या काही महिन्यांत हजारो जीव वाचवण्यासाठी आपत्कालीन कृती कुठे करता येतील हे पाहण्याची परवानगी देतो.”
अभ्यासात असे म्हटले आहे की एल निनो देखील “आपल्या भविष्यातील पोस्टकार्ड” म्हणून काम करत आहे, ज्यामुळे तापमानात हवामान बदल 20 वर्षांमध्ये पोहोचण्याचा अंदाज आहे. “अशा प्रकारे, ते अनुकूलनात नवीन गुंतवणूक न करता पुढे काय आहे याची झलक देते,” असे अभ्यासात म्हटले आहे.
अहवालाचे सह-लेखक असलेल्या क्लायमेट इम्पॅक्ट लॅबच्या संशोधन विभागाच्या प्रमुख तम्मा कार्लटन यांनी सांगितले की, वाढती आणीबाणी प्रतिसाद आणि प्रयत्नांचे अधिक चांगले लक्ष्य या वर्षी अजूनही अनेकांचे जीव वाचवू शकतात. “तथापि, आजपासून 20 वर्षांनंतर, एकदा आजचे अत्यंत तापमान नवीन सामान्य झाले की, आम्ही सतत आणीबाणीच्या स्थितीत राहू इच्छित नाही. आम्हाला पुढील वर्षांमध्ये जीव वाचवणाऱ्या तयारी आणि नियोजन साधनांची रचना, उपयोजन आणि मूल्यमापन करण्यासाठी आता संसाधने एकत्रित करणे आवश्यक आहे.”
