योगेश राऊत
किराणा दुकाने, स्वीट होम आणि दुग्धजन्य पदार्थ विक्रेत्यांच्या नियमित तपासणीची गरज; नागरिकांच्या आरोग्याचा प्रश्न ऐरणीवर
दौंड तालुक्यातील विविध किराणा दुकाने, स्वीट होम तसेच खाद्यपदार्थांची विक्री करणाऱ्या दुकानांमध्ये मुदत संपलेले खाद्यपदार्थ विकले जात असल्याच्या तक्रारींकडे संबंधित प्रशासनाने गांभीर्याने लक्ष देण्याची गरज निर्माण झाली आहे. ग्राहकांच्या आरोग्याशी निगडित हा महत्त्वाचा प्रश्न असून, अन्न व औषध प्रशासनाने तालुक्यातील खाद्यपदार्थ विक्री करणाऱ्या दुकानांची नियमित तपासणी करावी, अशी मागणी नागरिकांकडून होत आहे.
दौंड तालुक्यात किराणा दुकाने, मिठाईची दुकाने, स्वीट होम, बेकरी तसेच विविध प्रकारचे पॅकबंद खाद्यपदार्थ विक्री करणाऱ्या दुकानांची संख्या मोठी आहे. या दुकानांमधून नागरिक दररोज दूध, दुग्धजन्य पदार्थ, मिठाई, बिस्किटे, चॉकलेट, नमकीन आणि इतर खाद्यपदार्थ खरेदी करतात. मात्र, खाद्यपदार्थ खरेदी करताना त्यावरील उत्पादनाची तारीख, वापरण्याची अंतिम तारीख, पॅकिंग आणि साठवणुकीची स्थिती याकडे प्रत्येक ग्राहकाचे लक्ष जातेच असे नाही. याचाच गैरफायदा घेतला जात असल्यास ग्राहकांच्या आरोग्याला धोका निर्माण होऊ शकतो.
खाद्यपदार्थांची मुदत संपल्यानंतरही त्यांची विक्री होणे हा गंभीर विषय आहे. मुदत संपलेले पदार्थ खरेदी केल्यामुळे ग्राहकांचे आर्थिक नुकसान होण्याबरोबरच काही परिस्थितींमध्ये आरोग्यविषयक समस्याही उद्भवू शकतात. विशेषतः लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि आजारी व्यक्ती यांच्या आहाराबाबत अधिक काळजी घेणे आवश्यक असते. त्यामुळे दुकानांमध्ये विक्रीसाठी ठेवलेल्या खाद्यपदार्थांची मुदत नियमितपणे तपासली जाते का, याची खातरजमा प्रशासनाने करणे गरजेचे आहे.
दुकानदारांनीही विक्रीसाठी ठेवलेल्या प्रत्येक पॅकबंद खाद्यपदार्थाची अंतिम मुदत तपासावी. मुदत संपलेले पदार्थ विक्रीसाठी ठेवू नयेत तसेच अशा पदार्थांची साठवणूक इतर विक्रीयोग्य वस्तूंपासून वेगळी ठेवण्याची खबरदारी घ्यावी. ग्राहकांची फसवणूक होणार नाही आणि अन्नपदार्थांच्या गुणवत्तेबाबत तडजोड होणार नाही, याची जबाबदारी संबंधित विक्रेत्यांनी पार पाडणे आवश्यक आहे.
दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ हे नागरिकांच्या दैनंदिन आहारातील महत्त्वाचे घटक आहेत. दूध, दही, पनीर, खवा, तूप, लोणी आणि मिठाई तयार करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या दुग्धजन्य पदार्थांची गुणवत्ता तपासणे आवश्यक आहे. त्यामुळे भविष्यात अशा प्रकारांना आळा घालण्यासाठी दूध विक्रेते, मिठाईची दुकाने आणि दुग्धजन्य पदार्थांची विक्री करणाऱ्या आस्थापनांची वेळोवेळी तपासणी करण्याची गरज व्यक्त होत आहे.
दुधामध्ये भेसळ आहे का, दुग्धजन्य पदार्थ योग्य तापमानात साठवले जातात का, त्यांची गुणवत्ता टिकवण्यासाठी आवश्यक नियमांचे पालन केले जाते का, तसेच खाद्यपदार्थ तयार करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या कच्च्या मालाची गुणवत्ता योग्य आहे का, याची तपासणी संबंधित यंत्रणेने करावी. संशयास्पद नमुने आढळल्यास नियमानुसार त्यांची प्रयोगशाळेत तपासणी करून आवश्यक ती कारवाई करणे गरजेचे आहे.
दौंड तालुक्यातील शहरी भागासह ग्रामीण परिसरातील खाद्यपदार्थ विक्री करणाऱ्या दुकानांची नियमित आणि अचानक तपासणी करण्यात यावी. तपासणीदरम्यान मुदत संपलेले खाद्यपदार्थ, अयोग्य साठवणूक, निकृष्ट दर्जाचे पदार्थ किंवा भेसळीचे प्रकार आढळल्यास संबंधितांवर कायद्यानुसार कठोर कारवाई करावी. केवळ तक्रारी प्राप्त झाल्यानंतरच कारवाई न करता प्रतिबंधात्मक उपाययोजना म्हणून नियमित तपासणी मोहीम राबविणे आवश्यक आहे.
तसेच नागरिकांना खाद्यपदार्थ खरेदी करताना मुदत, पॅकिंग आणि दर्जा तपासण्याबाबत जनजागृती करण्यात यावी. ग्राहकांना एखाद्या दुकानात मुदत संपलेले किंवा संशयास्पद खाद्यपदार्थ आढळल्यास तक्रार कुठे आणि कशी करावी, याची माहितीही उपलब्ध करून द्यावी.
ग्राहकांच्या आरोग्याशी संबंधित या प्रश्नाकडे अन्न व औषध प्रशासनाने गांभीर्याने लक्ष देऊन दौंड तालुक्यात नियमित तपासणी मोहीम राबवावी आणि खाद्यपदार्थांच्या गुणवत्तेबाबत ठोस उपाययोजना कराव्यात, अशी अपेक्षा नागरिकांकडून व्यक्त होत आहे.
